Hoewel de invloed van hormonen op ADHD nog te weinig onderzocht is, wordt steeds duidelijker dat hormonale schommelingen bij veel vrouwen een grote rol kunnen spelen. Dankzij onderzoekers en clinici zoals Sandra Kooij krijgt dit thema eindelijk meer aandacht.
Hoewel ik mij al sterk in dit thema verdiept heb, worstel ik zelf ook nog maandelijks met premenstruele klachten. Ik merk dat deze klachten meer op de voorgrond komen wanneer het drukker wordt, zoals nu tijdens het bouwen van dit platform.
Hormonen kunnen klachten versterken
Bij vrouwen met ADHD kunnen hormonale schommelingen een grote invloed hebben. Vooral in de week voor de menstruatie kunnen ADHD-klachten sterker worden.
Denk aan meer prikkelbaarheid, paniek, angst, slaapproblemen, somberheid, impulsiviteit, woede-uitbarstingen, moeite met focussen of het gevoel dat medicatie minder goed werkt. Het komt erop neer dat je ADHD-klachten 2 keer erger worden en er stemmingswisselingen bij komen kijken.
Deze periode komt elke maand terug en wordt soms ervaren als een soort horror week.
PMS, PMDD en ADHD
PMS en PMDD lijken vaker voor te komen bij vrouwen met ADHD. PMDD is een ernstige vorm van premenstruele klachten, waarbij stemming, prikkelbaarheid, somberheid of angst sterk kunnen toenemen in de periode voor de menstruatie.
Ook tijdens de postnatale periode en (peri)menopauze kunnen vrouwen met ADHD gevoeliger zijn voor stemmingsklachten.
Waarom hormonen zoveel impact hebben
Oestrogeen en progesteron hebben invloed op neurotransmitters zoals dopamine en serotonine. Die spelen een rol bij aandacht, motivatie, stemming, impulsiviteit, beloning en emotieregulatie.
In de premenstruele week daalt oestrogeen. Oestrogeen helpt normaal mee om dopamine te ondersteunen. Daardoor kan je in die periode een soort dubbele dip ervaren. Je ADHD-brein is al gevoeliger voor dopamine, en door de hormonale daling komt dat systeem nog meer onder druk te staan.
Wanneer deze hormonen schommelen, kan dat dus ook invloed hebben op ADHD. Vooral de daling van hormonen in de premenstruele week, tijdens de postnatale periode of (peri)menopauze zorgen ervoor dat klachten sterker worden.
Wat kan helpen?
Bij hormonale stemmingsklachten kunnen verschillende behandelingen overwogen worden, zoals anticonceptie, SSRI’s, hormonale ondersteuning of aanpassingen in ADHD-medicatie. Dit moet altijd samen met een arts bekeken worden.
Niet onbelangrijk: Je cyclus leren herkennen, je kwetsbare week in kaart brengen, extra rust voorzien en mild zijn voor jezelf wanneer je merkt dat je klachten tijdelijk toenemen.
Ik herken mezelf hierin. Wat nu?
Ik vraag dit standaard na tijdens het intakegesprek. Het kan helpend zijn om je cyclus al een tijdje bij te houden zodat we deze samen kunnen bekijken.
Dat kan in een app zoals Flo of PMS Coach, maar ook gewoon in je agenda of notities. Noteer je stemming, energie, prikkelbaarheid en medicatie-effect.
Referenties
[1] Van de Sande, J., & Kooij, S. (2024). Bloedirritant! De onzichtbare strijd van vrouwen met ADHD. Uitgeverij SWP.
