Ik wist al snel dat ik voeding bij Hyper & Focus wilde betrekken. Niet alleen omdat ik graag kook, maar ook omdat ik weet hoeveel invloed eten kan hebben.
Daarnaast herkende ik de typische valkuilen ook bij mezelf. Foute ingrediënten gebruiken, iets vergeten in de winkel, iets laten aanbranden, noem maar op. Meestal doe ik het ook gewoon op mijn manier. Niet wachten tot de boter gesmolten is bijvoorbeeld, want wie heeft daar nu geduld voor?
Hoe komt dat nu?
Hieronder vind je vijf redenen waarom eten en alles wat daarmee te maken heeft vaak zo moeilijk is.
Problemen met executieve functies
Koken vraagt veel van ons brein. Je moet beslissen wat je wil eten, boodschappen doen, ingrediënten klaarzetten, stappen volgen, timing in de gaten houden, schakelen wanneer iets misloopt, afwassen en nadien de keuken opruimen. En dat elke dag opnieuw.
Voor mensen met ADHD kan dat veel energie vragen, omdat die processen steunen op executieve functies.
Activatie
Activatie gaat over starten, plannen, prioriteiten stellen, tijd inschatten en je omgeving organiseren.
Bij koken kan dit betekenen dat je niet goed weet waar je moet beginnen.
Focus
Focus gaat over aandacht vasthouden, je concentreren en kunnen wisselen tussen taken.
Tijdens het koken moet je vaak meerdere dingen tegelijk in de gaten houden. Daardoor kan je eten laten aanbranden, vergeten dat er nog iets op het vuur staat of afgeleid raken terwijl je eigenlijk gewoon een snack wilde nemen. Ook hyperfocus kan ervoor zorgen dat je eten of drinken helemaal vergeet.
Inspanning
Inspanning gaat over alertheid, energie, tempo en het kunnen volhouden van mentale inspanning.
Recepten met veel stappen kunnen daardoor moeilijk te volgen zijn. Stappen worden sneller door elkaar gehaald of overgeslagen. Ook maaltijdplanning vraagt veel energie. Soms merk je honger pas laat op, heb je geen energie meer om te koken of raak je overprikkeld door alles wat tegelijk moet gebeuren.
Emotieregulatie
Emotieregulatie gaat over het kunnen omgaan met gevoelens zonder dat ze alles overnemen.
Eten kan dan een manier worden om niet te moeten voelen, om tot rust te komen of om jezelf even beter te voelen. Omgekeerd kan koken ook frustratie oproepen, bijvoorbeeld wanneer iets mislukt, iemand je afleidt of je merkt dat je een ingrediënt vergeten bent.
Geheugen
Geheugen gaat onder andere over werkgeheugen: informatie even kunnen vasthouden en op het juiste moment terug kunnen oproepen.
Tijdens het koken kan dit betekenen dat je een recept tien keer opnieuw moet lezen, vergeet welke stap je net gedaan hebt of niet meer weet waarom je naar de koelkast liep. Je vergeet ingrediënten mee te nemen of koopt dingen dubbel.
Actie
Actie gaat over je gedrag kunnen monitoren en bijsturen.
Bij koken kan dit betekenen dat je te snel begint zonder te checken of je alles hebt. Je leest stappen maar half, slaat iets over of merkt pas laat dat iets aanbrandt.
Interoceptie moeilijkheden
Interoceptie is het vermogen om signalen van binnenuit het eigen lichaam waar te nemen zoals honger, dorst, pijn, hartslag en ademhaling.
Bij mensen met ADHD kunnen die lichaamssignalen soms minder duidelijk binnenkomen. Daardoor merk je honger pas laat op, vergeet je te eten of voel je minder goed wanneer je eigenlijk genoeg hebt gehad.
Nood aan stimulatie
Bij ADHD is er vaak meer nood aan prikkels en directe beloning. Dat heeft onder andere te maken met een andere werking van neurotransmittersystemen in het brein, zoals dopamine, noradrenaline en serotonine. Eten kan dan een snelle manier worden om je brein te stimuleren.
Denk aan voeding die veel prikkels geeft: iets zoets, zouts, vettigs, pittigs, crunchy of fris.
Combineer dat met impulsiviteit, verveling of nood hebben aan onmiddellijke beloning, en eten kan al snel iets worden waar je moeilijk grip op krijgt.
Medicatie
ADHD-medicatie kan invloed hebben op je hongergevoel. Dat zien we vooral bij stimulerende medicatie, maar ook niet-stimulerende medicatie kan effect hebben.
Voor sommige mensen helpt medicatie net om minder via eten op zoek te gaan naar stimulatie, beloning of rust.
Tegelijk kan het ook een valkuil zijn. Als je overdag weinig honger voelt, eet je sneller te weinig of vergeet je te eten. Daardoor kan je ’s avonds plots veel honger krijgen.
Zo kan de ADHD binge-restrict cyclus ontstaan. Dat houdt in dat je overdag te weinig eet, ’s avonds gaat overeten en de volgende dag opnieuw probeert op je eten te letten.
Emotieregulatie
Eten kan een manier zijn om jezelf te reguleren. Op zich is dat niet vreemd of fout. Eten mag ook comfort geven.
Het wordt pas moeilijk wanneer eten je enige manier wordt om met gevoelens om te gaan.
Dan eet je niet altijd omdat je honger hebt, maar omdat je iets probeert te reguleren. Op langere termijn kan dat leiden tot overeten of binge-eating.
Waarom is dit nu zo belangrijk?
Omdat het al moeilijk genoeg is. Omdat mensen met ADHD een hoger risico hebben op eetstoornissen. Omdat crash diëten niet helpen maar vaak naar gegrepen wordt. Omdat medicatie de olie is die de motor vloeiend doet rijden, maar voeding nog steeds onze brandstof is.
Het gaat niet over alles juist doen of nooit meer comfortfood eten. Het gaat over begrijpen waarom eten moeilijk kan zijn en zoeken naar manieren die haalbaar zijn voor jouw leven.
Referenties
[1] Rebecca King. (2025). How to Eat Well for Adults with ADHD: A Practical, Non-Diet Guide to Feeding Your Body & Mind When You Have ADHD. Fair Winds Press.
